Balanceringsmarkten: FCR, aFRR en mFRR

Wat zijn FCR, aFRR en mFRR?

FCR, aFRR en mFRR zijn de drie soorten reservevermogen waarmee TenneT het stroomnet in balans houdt als vraag en aanbod onverwacht uit elkaar lopen. Ze verschillen vooral in hoe snel ze reageren en wie ze aanstuurt. Bedrijven met een batterij of flexibel verbruik kunnen, via een gespecialiseerde partij, op deze markten meedoen.

Hoe ze op elkaar volgen

Raakt het net uit balans, dan wijkt de netfrequentie af van 50 hertz. Eerst reageert FCR, binnen seconden. Daarna neemt aFRR het over en herstelt de balans binnen enkele minuten. Duurt de verstoring lang of is hij groot, dan zet TenneT mFRR in.

FCR

Reactie: binnen seconden
Aansturing: automatisch, op de netfrequentie zelf
Doel: de frequentie stabiliseren, in heel continentaal Europa tegelijk

aFRR

Reactie: neemt na circa 30 seconden over, volledig actief binnen 5 minuten
Aansturing: automatisch signaal van TenneT
Doel: de Nederlandse balans herstellen

mFRR

Reactie: binnen ongeveer een kwartier
Aansturing: handmatig, door de controlekamer van TenneT
Doel: grote of langdurige verstoringen opvangen, zoals uitval van een centrale

Hoe aFRR werkt

aFRR is de markt die het meest invloed heeft op de onbalansprijs. Aanbieders zetten per kwartier biedingen in voor op- en afregelen, en TenneT zet ze in van goedkoop naar duur. De prijs van de duurste ingezette bieding bepaalt de onbalansprijs van dat kwartier. Sommige aanbieders hebben een contract om beschikbaar te zijn, anderen bieden vrijwillig mee.

PICASSO

Sinds oktober 2024 is TenneT aangesloten op PICASSO, het Europese platform waarop netbeheerders aFRR-biedingen delen. Per kwartier wordt de goedkoopste op- en afregeling uit alle aangesloten landen gekozen, zolang er genoeg capaciteit op de grensverbindingen is. Gemiddeld is balanceren daardoor goedkoper geworden, maar de prijsuitschieters zijn groter.

Cijfers en ontwikkelingen

De schommelingen in de Nederlandse balans zijn de afgelopen jaren flink groter geworden. Volgens TenneT worden de Europese normen voor de netfrequentie daardoor regelmatig overschreden, met pieken tot 2 GW (juni 2025). TenneT werkt daarom aan maatregelen, zoals een schaarstecomponent in de onbalansprijs en snellere balansdata. Meer daarover lees je op de pagina Regeltoestand 2.

Benieuwd wat dit voor jou betekent?

Wij kijken graag met je mee.

Wat betekent het voor jouw bedrijf?

Of je aan deze markten kunt meedoen, hangt af van je installatie. Heb je een batterij, dan reageert die snel genoeg voor FCR en aFRR. Meedoen kan alleen via een erkende aanbieder van balanceringsdiensten, na een technische keuring. Vermogen dat je reserveert voor deze markten, kun je op dat moment niet gebruiken voor je eigen pieken. Heb je flexibel verbruik, dan kunnen processen die snel kunnen op- of afschakelen, zoals koeling of pompen, in principe ook bijdragen. Heb je zonnepanelen, dan kan een zonnepark meedoen aan afregelen door de opwek op verzoek terug te regelen.

Hoe Encast ermee omgaat

Encast zet je batterij eerst in voor jouw eigen doelen: binnen je aansluitcapaciteit blijven, eigen zonnestroom benutten en pieken afvlakken. Ruimte die daarna overblijft, kan de Stroombuffer inzetten om te reageren op onbalans en zo bij te dragen aan de balans van het hoogspanningsnet.