Regeltoestand 2
Waarom een kwartier soms twee prijzen heeft
Regeltoestand 2 is een kwartier waarin het Nederlandse stroomnet eerst een tekort en daarna een overschot had, of andersom. TenneT moest in dat kwartier dus zowel stroom bijregelen als afregelen. Voor zo’n kwartier gelden twee onbalansprijzen in plaats van één, en dat maakt afwijkingen van je voorspelling extra duur.
De vier regeltoestanden
TenneT houdt het net continu in balans en rekent per kwartier af met de partijen die afwijken van hun voorspelling. Na elk kwartier geeft TenneT aan in welke toestand het net was.
Regeltoestand 0
Het net was in balans, TenneT hoefde niets in te zetten
Eén middenprijs
Regeltoestand +1
Er was alleen een tekort, TenneT regelde op
Eén prijs, de opregelprijs
Regeltoestand -1
Er was alleen een overschot, TenneT regelde af
Eén prijs, de afregelprijs
Regeltoestand 2
Het tekort sloeg om in een overschot, of andersom
Twee prijzen voor hetzelfde kwartier
Hoe het werkt
In regeltoestand 2 betaalt wie te weinig stroom had de dure opregelprijs. Wie te veel had, krijgt de lage afregelprijs, die zelfs negatief kan zijn. Er is in zo’n kwartier dus geen “goede kant” van de onbalans.
Rekenvoorbeeld (illustratief)
Stel dat in een kwartier de opregelprijs €400 per MWh is en de afregelprijs –€50 per MWh. Een bedrijf met een tekort van 1 MWh betaalt dan €400. Een bedrijf met een overschot van 1 MWh ontvangt niets, maar betaalt €50.
Waarom het steeds vaker voorkomt
Regeltoestand 2 komt steeds vaker voor. Van 2016 tot en met 2023 viel gemiddeld ongeveer 8% van de kwartieren in regeltoestand 2. In 2024 lag dat aandeel al ruim boven 15%, het hoogste niveau sinds 2008. In de eerste helft van 2026 ging het zelfs om ongeveer 40% van de tijd. Daar zijn drie oorzaken voor. De eerste is snel wisselende opwek. Een wolkenveld boven een regio of een wegvallende wind verandert de opwek binnen minuten, terwijl de markt een kwartier vooruit heeft gepland. De tweede oorzaak zijn gelijktijdige reacties. TenneT publiceert de balans van het net bijna realtime. Volgens TenneT reageren veel batterijen en flexibele installaties daar tegelijk op, waardoor een tekort binnen het kwartier doorschiet naar een overschot. De derde oorzaak is de grotere Europese markt. Sinds TenneT in oktober 2024 aansloot op het Europese platform PICASSO, zijn de onbalansprijzen gemiddeld lager, maar zijn de uitschieters groter. Marktanalisten zien PICASSO ook als een oorzaak van de stijging van regeltoestand 2.
Wat TenneT eraan doet
-
November 2024
TenneT publiceert de balansgegevens 5 minuten later, zodat partijen minder tegelijk reageren.
-
12 mei 2025
TenneT stelt de automatische regelaar van het net bij om schommelingen te dempen.
-
Juli 2025
De publicatievertraging gaat terug van 5 naar 2 minuten, omdat de langere vertraging te weinig hielp.
-
November 2025
De ACM stelt de invoering van een schaarstecomponent in de onbalansprijs uit; de datum volgt later.
-
25 november 2025
De balans van het net wordt elke 12 seconden gepubliceerd, met 2 minuten vertraging.
-
3 februari 2026
TenneT bepaalt de regeltoestand op basis van balansgegevens per 12 seconden, in plaats van per minuut.
Wat betekent het voor jou?
Hoe regeltoestand 2 jouw bedrijf raakt, hangt af van je installatie. Heb je zonnepanelen, dan valt elke afwijking tussen voorspelde en werkelijke opwek in regeltoestand 2 duur uit. Je leverancier verwerkt die kosten in je tarief. Heb je een batterij, dan wordt simpelweg reageren op het onbalanssignaal riskanter. Een batterij die vlak na de omslag ontlaadt, kan juist aan de verkeerde kant uitkomen. Heb je een groot of groeiend verbruik, dan merk je regeltoestand 2 vooral indirect, via de onbalanskosten in je tarief. Voorspelbaar verbruik beperkt die kosten.
Hoe Encast ermee omgaat
Encast optimaliseert eerst lokaal: jouw eigen verbruik, jouw eigen opwek en de capaciteit van jouw aansluiting. Pas daarna zetten wij resterende flexibiliteit in op de markt. Daardoor hangt de opbrengst van je installatie niet af van één markt die steeds grilliger wordt. De Stroomregelaar leest je hoofdmeter en productiemeter elke seconde uit, zodat wij jouw verbruik en opwek nauwkeurig voorspellen en afwijkingen direct opvangen.