Vol stroomnet

Netcongestie en congestiemanagement

Netcongestie betekent dat het stroomnet op bepaalde plekken en momenten vol zit, zodat er geen nieuwe of zwaardere aansluitingen meer bij kunnen. Dit heet ook wel een overbelast stroomnet. Met congestiemanagement maken netbeheerders afspraken met bedrijven om het net op drukke momenten minder te belasten. Zo komt er ruimte vrij voor anderen, en krijgen die bedrijven daar een vergoeding voor.

Het net zit vol. Wat kan er wél?

Beantwoord een paar korte vragen. Het duurt ongeveer 2 minuten.

Hoe netcongestie ontstaat

Het net is gebouwd op de verwachte piekbelasting. Door elektrificatie van bedrijven en de groei van zonne- en windparken stijgt die piek sneller dan netbeheerders kunnen uitbreiden. Congestie kan in twee richtingen ontstaan: bij afname is er te weinig ruimte om stroom van het net te halen, bijvoorbeeld voor een warmtepomp of laadplein; bij teruglevering is er te weinig ruimte om stroom terug te leveren, bijvoorbeeld van een groot zonnedak.

Zit er congestie op meerdere netvlakken tegelijk, zoals bij de regionale netbeheerder én bij TenneT, dan heet dat gestapelde congestie. Beide moeten dan worden opgelost voordat er ruimte komt.

Vormen van congestiemanagement

Netbeheerders hebben vier manieren om met bedrijven ruimte op het net te maken.

Capaciteitsbeperkingscontract (CBC). Je spreekt af dat je op afroep of op vaste tijden minder stroom gebruikt of opwekt, tegen een vergoeding.

GOPACS. Je biedt via een gespecialiseerde partij (CSP) flexibel vermogen aan op een platform. De netbeheerder kiest de biedingen die de congestie oplossen.

Alternatieve transportrechten. Je krijgt capaciteit onder voorwaarden, zoals blokstroom (zie Netcapaciteit in daluren).

Groepstransportovereenkomst (GOT). Je deelt samen met andere bedrijven transportcapaciteit, bijvoorbeeld op een bedrijventerrein.

In een nieuw congestiegebied onderzoekt de netbeheerder eerst of grote gebruikers vrijwillig flexibel willen zijn. Hoe meer bedrijven meedoen, hoe meer ruimte er vrijkomt voor de wachtlijst.

Cijfers en ontwikkelingen

Op 1 juli 2026 wachtten 15.498 transportverzoeken van bedrijven en instellingen op een aansluiting. In de eerste helft van 2026 kregen 1.699 bedrijven en instellingen wel capaciteit, meer dan in heel 2025. Volgens netbeheerders komt dat mede door flexibele contracten.

Netbeheerders schatten de kosten van netuitbreiding tot 2040 op ongeveer €270 miljard. Daardoor stijgen de nettarieven: volgens de voorstellen die de ACM in oktober 2026 publiceerde, gemiddeld met zo’n 20% in 2027. Na Flevoland, Gelderland en Utrecht breidt de congestie zich uit naar Brabant en Noord-Holland.

Of jouw gebied congestie heeft, zie je op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland of op de website van je netbeheerder. Op deze landelijke capaciteitskaart zie je per gebied of er nog ruimte is voor afname en voor teruglevering. Regionele netbeheerders zoals Liander, Enexis en Stedin melden nieuwe knelpunten ook op hun eigen website.

Wat betekent netcongestie voor jouw bedrijf?

Netcongestie raakt bedrijven op verschillende manieren, afhankelijk van of je vooral stroom afneemt of juist teruglevert.

Heb je zonnepanelen, dan is er in veel regio’s geen ruimte meer voor extra teruglevering. Meer panelen loont dan alleen als je de stroom zelf gebruikt of opslaat.

Heb je een batterij, dan maak je die flexibel, en flexibiliteit is precies wat netbeheerders zoeken. Dat kan je een vergoeding of sneller capaciteit opleveren.

Heb je een groot of groeiend verbruik, wacht dan niet tot je een zwaardere aansluiting krijgt. Een aansluiting groter dan 3×80 ampère heet een grootverbruikaansluiting. Benut eerst de ruimte binnen je huidige aansluiting, en vraag extra capaciteit zo vroeg mogelijk aan.

Benieuwd hoe wij het probleem voor jou kunnen oplossen?

Wij kijken graag met je mee.

Zo pakt Encast netcongestie aan

Encast werkt met alle netbeheerders, door heel Nederland. Op basis van jouw eigen meetdata rekenen wij door hoeveel ruimte je binnen je huidige aansluiting hebt. Met de Stroomregelaar en de Stroombuffer sturen wij opwek, verbruik en opslag zo dat je binnen die ruimte blijft, en het lokale net zo min mogelijk belast.